MEME KANSERİNDEN KORUNMANIN 10 YOLU

Meme kanseri kadınların korkulu rüyası olmayı sürdürüyor ama size iyi bir haberim var: Tedavide özellikle son 10 yılda kat edilen mükemmel mesafeler, başarılar ve alınan müthiş sonuçlar biz doktorların da, siz hastaların da yüzünü güldürüyor ve güldürmeye devam edecek. Ama yine de amaç önce “korunma” sonra da “erken tanı” olmalı. Bu kesin!

Konu korunma olunca da PREVENTION dergisinde yayınlanan bir yazıyı size aktarmam lazım. Bence bu yazı mutlaka kesip saklanmalı ve iki-üç ayda bir “hatırlamak için” tekrar tekrar okunmalı.

İşte o yazı…

MEMENİZİ TANIYIN

Bazı kadınların meme dokusu daha yoğundur. Bazılarının ise büyük memeleri olmasına rağmen içerdiği yağ doku çok ama meme dokusu pek azdır. Yapılan incelemeler gösteriyor ki meme dokusu yoğun ve fazla olan kadınların kanser riski diğerlerine göre 6 kat fazladır. Yoğun meme dokunuzu değiştiremezsiniz ama standart mammografi ile yetinmeyip daha ileri tetkikler yaptırmak elinizde.

HAREKET EDİN

Egzersiz yapmak her şeyden önce kilonuzu korumanıza destek olur, yağlanmanızı engeller. Yağ doku çoksa kanser riski de çoktur. Çünkü meme kanserinin tetikçisi olan östrojen menopozdan önce yumurtalıklarda üretilir menopozdan sonraysa yağ dokudan salınır.  Haftada 1-2,5 saat arasında tempolu yürüyüş yapan bir kadının meme kanseri riski %18 azalır.

AİLENİZİ ARAŞTIRIN

Meme kanserlerinin %5-10’u kalıtımsaldır. Üstelik de yalnızca anne tarafı değil baba tarafı da aynı oranda risk içerir. BRCA1 ve 2 gibi genlerin varlığı meme kanseri riski açısından çok önemlidir. Aile öykünüzü bilirseniz bu tür ileri tetkikleri isteyebilecek bilgiye ulaşırsınız. BRCA gen mütasyonu olan kadınlarda kanser olasılığı diğerlerinden 5 kat fazladır.

KONTROLÜ BIRAKMAYIN

Şaşırtıcı ama mammografi kanser riskini artırır. Çünkü mammografide kullanılan iyonize radyasyon hücrelerde DNA mütasyonlarına yol açar. Elbette söylediğimiz şey mammografi çektirmeyin demek değildir. Ancak gereklilik konusu hep gündemde tutulmalıdır. Göğüs bölgesinin ışınlanmasını gerektiren kanser türlerine yakalanan kadınların da meme kanseri riski artar. Daha yüksek doz, daha erken yaşta tedavi, daha yüksek risk anlamına gelir.

HORMON İLAÇLARINA DİKKAT EDİN

Kadın Sağlığı İnisyatifi’ne göre uzun süre östrojen-projesteron içeren ilaçları kullanmak meme kanseri riskini %24 artırıyor. Riskiniz olmasa da jinekoloğunuzla birlikte menopozun konfor bozan sıcak basmaları, uykusuzluk, baş ağrısı gibi sorunları için hormon tedavisini planlarken en düşük doz ve en kısa süreyi hedefleyin.

BEBEĞİNİZİ EMZİRİN

Amerikan Klinik Beslenme Dergisi, bebeğini ilk 6 ay düzenli emziren kadınların emzirmeyenlerden %10 daha düşük meme kanseri riski olduğunu bildiren bir çalışma yayımladı. Emzirdiği sürece yumurtalıkları östrojen üretimini asgaride tutan anneler adet de görmediğinden vücutlarının östrojene maruz kaldığı süre de daha kısa oluyor.

DENGELİ BESLENİN

Harvard’lı araştırmacıların son yayınlarından birinde karotenoid içeren gıdaları çok tüketen kadınların diğerlerinden %19 daha düşük meme kanseri riski taşıdığı belirtiliyor. Havuç, yeşil yapraklı besinler, kırmızı biber gibi gıdalarda bolca bulunan karotenoid gibi karnabahar, brokoli ve lahanada depolanan sülforafan, domatesin aklımıza ilk getirdiği madde olan likopen de önemli kansersavar antioksidanlardır. Özellikle daha saldırgan ve ciddi seyirli olan östrojen reseptörü negatif meme kanserlerinde bu antioksidanlar vücudu savunur. Alkol ise kullananın kullanmayana göre meme kanseri riskini 1,5 kat artırıyor.

ERKEN TANIYI ÖNEMSEYİN

Amerikan Kanser Cemiyet’ne göre erken teşhis edilip tedavisi planlanan meme kanserlerinin 5 yıllık sürvi oranları %99 daha yüksektir. Meme kanseri taramalarının ilk basamağı olan klinik muayene ve görüntülemelerin de başlangıcı olan ultrason ve mammografi sıklığı için farklı görüşler var.Koruyucu tıp uzmanları eğer ailenizde meme kanseri yoksa, 50 yaşından itibaren her yıl ya da iki yılda bir klinik muayene ve mammografi öneriyor. Amerikan Kanser Cemiyeti de dahil olmak üzere başka bazı kuruluşlar ise 40 yaşından itibaren mamografiye gerek olduğu görüşündeler.

ÖNGÖRÜN

Hem aile öykünüzde kanser olguları hem de BRCA geniniz varsa, Angelina Jolie hemen radikal mastektomi yaptırma kararı almak tek seçeneğiniz değildir. Jinekoloğunuzla sonucu paylaşıp düzenli kontrollerinizi planlayabilirsiniz. Diğer risk gruplarından daha sık ve daha ayrıntılı incelemelerle takip edilebilirsiniz. Bazı görüşler tomoksifen gibi ilaçları bir tür koruyucu tedavi olarak hemen başlatmayı öneriyor. Son söz doktorunuzun önerileriyle sizin.

MÜCADELE PLANI YAPIN

Yukarıdaki önlemler aslında her kadının yaşam tarzı olmalı. Kontrollerin sıklığı ve içeriği ise doktorunuzun önerileriyle sizin alacağınız karardır. Eğer tamoksifen gibi bir ilaç önerildiyse kullanma süresini de doktorunuzla tartışmalısınız. Amerikan Klinik Onkoloji Derneği, son yayınlarında tamoksifeni 5 yıl yerine 10 yıl kullananlarda tekrarlama riskinin daha az olduğunu bildirdi.

Sonuç olarak, sağlık kontrollerinizi yalnızca meme kanseri ile sınırlamamalısınız. Diğer sistemlerinizin de gerekli aralıklarla kontrollerini yaptırmalı ve sonuçları uzmanlarla paylaşıp önerileri uygulamalısınız.