AFT BULAŞICI MIDIR?

Dil üzerinde, yanakların içinde, damakta beliren, ağrılı, tek ya da birden fazla, irili ufaklı zımba deliği gibi yaralara aft denir. Tam olarak nedeni bilinmemekle birlikte bir bağışıklık sorunu olduğu düşünülen aftlar bulaşıcı değildir. Sert bir fırça ve yanlış fırçalama, diş macunu (sodyum loril sülfat), diş protezinin vurması, stres ve yorgunluk, bazı gıdalar (ceviz,  peynir, kahve, çukulata, baharat, sirke, beyaz şarap…), sigarayı bırakma (nikotin aftı engeller), bazı ilaçlar (kaptopril, propranolol, alendronat, nikorandil, diklofenak, piroksikam…), beslenme eksiklikleri (demir, çinko, folik asit, B12, B6, B2…), hormonal nedenler (regl başlamadan hemen önce) ve kalıtım (aile öyküsünde aft sorunu yaşayanlar) aft nedeni olabilir. Ayrıca aftlar, sistemik bazı hastalıkların belirtisi de olabilirler. Mesela bazı sistemik hastalıkların da (Çölyak, Crohn, Behçet, AIDS hastalığı) belirtilerinden biri olan aftın beraberinde başka yakınmalar olması (genital bölgede de aft, barsak ülserleri…) durumunda mutlaka bir hekim tarafından değerlendirilmesinde yarar vardır.

BİR ÖNERİ

AFT NASIL TEDAVİ EDİLİR?

İlk iş olarak yangı giderici (antienflamatuvar), ağrı kesici (analjezik), temizleyici (antiseptik) spreyler, kremler, sıvılar, jeller önerilerek günlük konforu düzeltip rahatlama sağlanması amaçlanır. Daha rahat yiyip içebilmek bağışıklığın korunması için önemlidir.  Genel olarak aft on- onbeş günde kendiliğinden iyileşir. Aft çıkmaması, en azından daha seyrek ve sayıca az olması ve kolay iyileşmesi için gıda seçimine dikkat etmeli, gerekirse doktor önerisi ile gıda duyarlılığı testi yaptırmalıdır. Stresi daha iyi yöneterek, uykuya özen göstererek bağışıklığı güçlü tutmalıdır.

Aftın çıkışı ile bağışıklığın zayıflaması arasındaki bağlantı dengeli beslenme ile sağlanabilir. Vitamin ve minerallerden zengin bir beslenme planı sürdürmek önemlidir ama yeterli gelmeyebilir. Laboratuvar bulgularıyla eksiklikler saptanarak B grubu vitaminler, çinko (özellikle C vitamini ile birlikte), folik asit ve demir destekleri kullanılabilir.

BİR SORU

LİZİN AFTI GEÇİRİR Mİ?

Lizin, vücudumuzun yapamadığı dolayısıyla dışarıdan besinlerle almamız gereken bir amino asittir. Yağ asitlerini enerjiye dönüştüren karnitin üretimi için lizin vazgeçilmezdir. Ayrıca kolesterolü düşürmeye yardım eder, kıkırdak, kiriş, cilt ve bağ doku ana maddesi olan kolajen üretimine destek olur.  Lizin eksikliğinin aft oluşumuna yol açtığını bildiren çalışmalar var. Uzmanlar, afttan korunmak için lizin alınmasını öneriyor. Bağışıklık için önemli olan bu adımda dikkat edilmesi gereken nokta vücudumuzdaki lizin/arjinin oranı. Arjinin de kalp-damar sistemi, hücre büyümesi ve onarımı için gerekli olan çok önemli bir amino asit. Ancak yüksek doz arjinin lizin düzeyini düşürüyor.

BİR BİLGİ

ÇİNKO VE HİSTİDİN AFTI ENGELLER Mİ?

Histidin, yulaf ve buğdayda, tavuk etinde ve peynirde bulunan bir amino asittir. Vücudumuz yapamadığı için mutlaka dışarıdan almamız gerekir. Büyüme, dokuların onarımı ve ağır metallerin vücuttan atılması histidinin önemli görevlerindendir. Kan basıncını düşürmeye, kan hücrelerinin üretimine ve hemoglobin sentezine katkıda bulunur. Libidoyu yükseltmesi, alerjik reaksiyonlarda rol alması, sinirleri kaplayan miyelin kılıfı koruması da önemli özelliklerindendir. Ayrıca histidin, vücudumuzda çinkonun daha etkili olması için gereklidir. Birlikte bağışıklığımızın artmasına katkı sağlar.

LEZZETLİ VE FAYDALI

KÖZ BİBER ÇORBASI

(4 KİŞİLİK) 1 porsiyon:88 kalori
4 adet kırmızıbiber (közlenmiş), 3 adet havuç, 1 orta boy soğan, 4 diş sarımsak, 1,5 lt su, pul biber, karabiber, tuz.
Biber, havuç, soğan ve sarımsakları küp küp doğrayın. Zeytinyağında soteleyin. Suyu ayrı bir yerde kaynama noktasında ısıtın ve sebzelere ekleyin. Yumuşayıncaya kadar 20 dakika kadar pişirin. Ateşten aldıktan sonra blenderdan geçirin, tuzunu ve baharatlarını ekleyin.

SİHİRLİ İÇECEKLER

BOĞAZ AĞRISINA KARANFİL VE ADAÇAYI

Yemeklerden sonra ağız kokusunu gidermek için çiğnediğimiz karanfil tomurcukları aslında antiseptik özellikler taşır. Adaçayının güçlü etkileri ile birlikte bakteri ve virüslerin yol açtığı ağız ve boğaz enfeksiyonlarında ağrı hissini hafifletir, tedavinize destek olur. 
Çayınız için, bir fincan su için 1 çay kaşığı kadar karanfil tohumunu 15 dk kaynattıktan sonra yine 1 çay kaşığı kadar adaçayı yaprağını da ekleyerek üstü kapalı halde 10dk kadar demleyin. Günde 2-3 kez ılık olarak için. 
Doğal bir gargara: Hazırladığınız bu çayı aynı zamanda gargara olarak kullanabilir, adaçayı ile ağrıya, karanfil ile diş çürüklerinde rol oynayan mikroorganizmalara karşı savaşabilirsiniz.

İÇİNDE NE VAR, NE FAYDASI VAR?

GREYFURT

Tam bir C vitamini deposu (100 gramında 42 mg) olan greyfurtun enerji getirisi de az olduğundan özellikle kış aylarında bolca tüketilir. İçi kırmızı olanlar A vitamini bakımından da çok zengindir. Potasyum/sodyum oranının yüksekliği sayesinde tansiyon sorunu yaşayanların, bol lif içerdiği için kabızlık çekenlerin tercih ettiği bir meyvedir. Lifler sindirim sistemindeki salgıları artırarak ve kolesterol bağlayarak metabolizmaya destek olur. Bolca sitrik asit içermesiyle karaciğer temizliğine katkı sağlar. Greyfurtseverlere bir uyarı: İçerdiği furanokumarin adlı madde, ince barsak duvarında bulunan ve ilaçların parçalanmasını ve dolayısıyla daha az miktarda emilmesini sağlayan enzimleri bloke eder. İlacın emilimine engel olan enzim görev dışı kalınca ilaçların kan düzeyleri artıp toksik etkileri ortaya çıkabilir. Bir bardak greyfurt suyu bile bu etkiyi yaratmaya yetebilir. Üstelik bu etkileşim 24 saate kadar uzayabilir. Eğer; Kolesterol düşürücü, statin grubu ilaçlar (lovastatin, atorvastatin, simvastatin), antihistaminikler, kalsiyum kanal blokerleri (felodipin, nifedipin, nikardipin), bazı psikiyatrik ilaçlar (buspiron, triazolam, karbamazepin, diazepam, midazolam, sertralin), ağrı tedavisinde kullanılan metadon, bazı bağışıklık sistemi baskılayıcıları (siklosporin, takrolimus, sirolimus), ereksiyon tedavisinde kullanılan sildenafil, bazı kalp ritmi düzenleyiciler (amiyodaron, disopiramid) kullanıyorsanız dikkat etmenizi öneriyoruz.