KIŞ BUNALTIR

Güneşsiz, ışıksız, bulutlu, sisli ve hatta karlı kış günleri, uzun ve soğuk kış geceleri yorucudur. Kimi zaman bir “iç sıkıntısı”, kimi zaman “bunalma ve daralma hissi” bazen de dayanılmaz bir ruhsal çöküntünün tetikleyicisi olabilir. Böyle anlarda ortaya çıkan belirtiler depresyonda görülenlerle neredeyse aynıdır. Daha çok kış aylarında ortaya çıkan bu psikolojik rahatsızlığa tıp dilinde Mevsimsel Duygu Durum Bozukluğu denilmektedir.

Mevsimsel Duygu Durum Bozukluğu, gri, kasvetli ve soğuk kış günlerinde sıkça karşılaşılan sıradan ve geçici can sıkıntı hissinden oldukça farklı bir şeydir. Çoğu insan gibi siz de kış aylarında birkaç gün ya da hafta kendinizi fazlaca yalnız, yorgun ve bitkin hissedebilirsiniz. Mevsimsel Duygu Durum Bozukluğu’nda durum biraz farklıdır. Bu sorunda, yeme bozukluğu, bazı gıdaları aşırı miktarda tüketme eğilimi, kilo alma, önüne geçilemeyen ve yoğun bir uyuma isteği ile birlikte depresyon belirtilerinin pek çoğu bir aradadır. Bu rahatsızlık bir tür mevsimsel depresyon rahatsızlığı gibi de tanımlanabilir: Kış Depresyonu

SEBEBİ BİLİNMİYOR

Kış depresyonuna neyin sebep olduğu tam olarak bilinmemekle birlikte kış aylarında güneş ışığının azalmasının etkili olabileceği düşünülmektedir. Aylar boyunca gün ışığından pek az yararlanabilen bölgelerde,  sorunun daha yaygın görülmesi bu düşünceyi destekliyor.

Mevsimsel Duygu Durum Bozukluğu’nda, yakınmalar kış mevsimi süresince devam etmekte, ilkbahar veya en geç yaz başında kendiliğinden düzelmektedir. Bazı olgularda ise depresyon belirtiler ilkbahar ve hatta yaz süresince de devam edebilmektedir. 

Genetik eğilim, aşırı ve uzun süre stres altında kalma ve beden kimyasındaki değişmeler kış depresyonundan sorumlu tutulmaktadır. Bu tablonun ortaya çıkışında melatonin hormonunun etkili olabileceğini belirten uzmanlar, uzun ve karanlık kış geceleri boyunca gereğinden fazla salgılanan melatonin yüzünden uyku artışı ve depresyon belirtilerinin yaşandığını ileri sürmekteler. Güneş ışığı altında, aydınlıkta daha çok üretilebilen bir beyin kimyasalı olan, mutluluk ve keyif hormonu Serotonin yapımındaki yetersizliğin kış depresyonuna sebep olduğunu belirtenler de var. Ancak genel kanı kış depresyonunun daha ziyade biyolojik saatin çalışmasını ayarlayan güneş ışığındaki yetersizlikle ilgili olduğudur.

BİR UYARI

TEŞHİSİ ZOR

Kışın yoğun geçtiği, güneşsiz günlerin üst üstü geldiği zamanlarda kendinizi gerçekten çökmüş hissedebilirsiniz. Ancak bu çoğu kez birkaç günle veya hafta ile sınırlı geçici bir durumdur ve herhangi bir hastalığa işaret etmez. Ama kendinizde yukarıda sayılan belirtileri uzunca bir süre hissederseniz ve bu belirtiler fazlaca keyfinizi kaçırır, sizi üzerse mutlaka doktorunuzdan yardım isteyin. Özellikle uykunuz ve iştahınızda artma, cinsel isteğinizde azalma, unutkanlık, işten kaytarma eğilimi gibi sorunlarınız da varsa, fazla beklemeden doktorunuzla görüşmelisiniz.

BİR BİLGİ

TEDAVİSİ KOLAY

Mevsimsel Duygu Durum Bozukluğu’nun tedavisi depresyondan daha kolay, daha kısa ve daha başarılıdır. Tedavi basamaklı olarak planlanır. Işık Tedavisi ilk aşamadır ve en çok kullanılan yöntemdir. Hastalar normal oda ışığından 10-20 kat daha fazla parlaklık oluşturulmuş özel bir odada her gün sabahları 30 dakika kadar tutulmaktadır. Hastalar okuma ve kahvaltı yapma gibi normal aktivitelerini bu odada rahatlıkla yapabilirler. Kolay, ucuz, başarılı ve yan etkisi olmayan bir tedavi yöntemidir. Işık Tedavisi uygulanan hastaların kanında serotonin düzeyleri artmakta ve melatonin düzeyleri azalmaktadır. İkinci basamakta, Işık Tedavisi’nin yerine ya da bu tedaviyle birlikte ilaç da (antidepresanlar) kullanılmaktadır. Paroxetine, sertraline, fluoxetine ve venlafaxine en çok kullanılan antidepresan ilaçlardır. Mevsimsel olarak etkisini gösteren bu rahatsızlığa neden olan belirti ve işaretlerin oluşturduğu negatif düşünce ve davranışların belirlenmesi ve tedavisinde psikoterapiden de yararlanılmaktadır.

BİR SORU

ÖNLENEBİLİR Mİ?

Kış depresyonunu önlemek mümkündür. Eğer kendinizde kış depresyonunu düşündüren belirtileri gözlemliyor ve çevrenizden de bu doğrultuda uyarılar alıyorsanız aşağıdaki önerilere kulak vermenizi öneririz:

·                                 Kış tatillerinizi bol güneşli ve daha sıcak yerlerde geçirmeye özen gösterin

·                                 Kış mevsiminin güneşli günlerinde dışarı çıkın, parklarda, sokaklarda dolaşın. Hafta sonu yürüyüşleri yapın

·                                 Stresinizi azaltın, stresle mücadele yöntemlerinden yararlanın

·                                 Evinizdeki ışık miktarını arttırın, odanıza daha çok ışık girsin! Perdelerinizi açık bırakın, varsa odanıza ışık girmesini engelleyen ağaçların dallarını kesin.

·                                 Düzenli olarak aerobik egzersizler yapın. Egzersiz alışkanlığı endişeyi azaltır, zindeliği destekler, kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlar.

HEM ISITIR HEM GEVŞETİR

SARI KANTARON ÇAYI

Bir tatlı kaşığı kurutulmuş sarı kantaron bitkisinin üzerine 200 cc (bir su bardağı) kaynar su ekleyin ve 5 dakika bekletin. Süzüp için. Günde 2 fincan sarı kantaron çayının kış aylarında çok rahatlatıcı olduğu fitoterapi uzmanlarınca bildiriliyor. Eğer kalp yetmezliği nedeniyle digoksin veya nefes darlığı için teofilin alıyorsanız doktorunuza danışmadan içmemenizi öneriyoruz.

ka8�a�0 �f rbonhidratları, az yağlı yiyecekleri tüketin. Kahveden uzak durun. Ağrı için aspirin değil parasetamol’ü tercih edin. Dinlenin. Tekrar alkol almamaya özen gösterin. Bazılarının “çivi çiviyi söker” deyip güne “buz gibi bir bira” ile ya da “bloody mary” ile başlama önerilerine kulak asmayın. Aslı esası yoktur!

                                                                                                          DYT. MÜGE BAŞER

SİNDİRİME YARDIMCI ÇAYLAR
1 NUMARA: KARACİĞERE DESTEK HİNDİBA ÇAYI

Hindiba yaprakları içerdiği bileşenlerle doğal bir karaciğer desteğidir. Özellikle yağlı yemeklerden sonra tüketmek safra ifrazını arttırması açısından fayda sağlayacaktır. 
Hafiflemek istediğiniz günlerde veya uyguladığınız detoks programlarında bu güzel bitkiden yararlanabilirsiniz.  1 çay kaşığı kadar kurutulmuş hindiba yaprağı üzerine kaynar su ekleyerek 10-15dk demlendikten sonra içebilirsiniz.

İKİ NUMARA: METABOLİZMANIZI KARABİBER ÇAYI İLE CANLANDIRIN

Harika bir metabolizma desteğidir. Tükürük ve mide salgısını arttırarak sindirim sistemini canlandırır ve metabolizmayı hızlandırır.  Öğün aralarında ve yemeklerden sonra rahatlıkla tüketebilirsiniz. Çay kaşığının ucu kadar toz haline getirilmiş karabiber meyvesi üzerine kaynamış su ilave ederek tüketebilir, günde 3 kez içebilirsiniz.

3 NUMARA: FERAHLATAN NANE YAPRAĞI

Kurutulmuş nane yaprağını her yemekten sonra sindirimi rahatlatmak için tüketebilirsiniz. Safra kanalı, mide ve bağırsak şikâyetlerini giderir. Ağır reflü şikâyeti olanlarda irrite edici olabileceğinden önerilmemektedir.  1 çay kaşığı kadar kurutulmuş nane yaprağı üzerine kaynatılmış su ekleyip 5-10dk kadar demleyerek tüketebilirsiniz. Aynı zamanda ister sıcak suya isterseniz siyah çayınıza taze nane yaprakları ekleyerek bu ferahlatıcı bitkinin etkilerinden faydalanabilirsiniz.

4 NUMARA: REZENE 

En çok bilinen bitkilerden rezene çocuk ve bebeklerde dahi sindirimi rahatlatacak son derece güvenli bir destektir. Hamilelik dönemleri dışında emzirme döneminde de kullanabilirsiniz.  Yemek sonrası hazımsızlık sorunlarını giderdiği gibi gaz veya açlıktan kaynaklanabilecek gün içindeki mide kasılmalarını da önler.  Yarım çay kaşığı kadar parçalanmış tohumu üzerine kaynamış su ilave edip üzeri kapalı bir şekilde 10dk demlenebilir. Gün boyunca 3-4 bardak içebilirsiniz.