HİPOTİROİDİ RİSKİNİZ VAR MI?

Aşağıdaki 10 sorudan en az üçüne evet diyorsanız hemen TSH testi yaptırın, hipotiroidi hastası olma ihtimaliniz var…

• Son birkaç ayda izah edemediğiniz bir şekilde kilo almaya, zor kilo vermeye başladınız mı?

• Tırnaklarınız daha kolay kırılıyor, daha zor uzuyor ve kolayca çatlıyor mu? Saçlarınız daha cansız, daha çok dökülüyor ve kolayca kırılıyor mu? Cildiniz eskisine kıyasla daha mı kuru?

• Kendinizi devamlı çok yorgun hissediyor, sabahları uyanmakta, yataktan kalkmakta zorluk çekiyor musunuz?

• Ellerinizde, ayaklarınızda uyuşma, yanma ve karıncalanma var mı?

• Son zamanlarda izah edemediğiniz şekilde durup dururken ortaya çıkan bir kabızlık problemi var mı?

• ‘Neden her yer bu kadar soğuk?’ diye düşünüyor, kendinizi sıcakta daha rahat hissediyor musunuz?

• Etrafa karşı ilgisiz, unutkan, halsiz, enerjisiz, çekingen biri haline mi geldiniz?

• Sesinizde yavaş yavaş artan bir kalınlaşma söz konusu mu ve daha boğuk, daha kısık bir sesle mi konuşmaya başladınız?

• Cinsel isteğinizde belirgin bir azalma gözlemliyor musunuz?

• Baş ağrıları, kas krampları, el ve ayaklarda karıncalanmadan yakınıyor musunuz?

DİKKAT

DEPRESYON MU, HİPOTİROİDİ Mİ?

Depresyonun ruhsal bir hastalık olduğu kesin ama bazı depresyonların arka planında gözden kaçmış bedensel sağlık problemleri, hatta beslenme bozuklukları olabiliyor. Depresyonla karıştırılan sağlık sorunlarının başında ise gizli tiroit yetmezliği geliyor. Uzun süredir antidepresan ilaçlar kullanmasına rağmen bir türlü iyileşmeyen, ayrıca yorgunluk, bitkinlik, halsizlik gibi şikâyetleri olan ve bunlara kabızlık, kilo alma, cilt kuruluğu, saç, tırnak sorunlarının eşlik ettiği durumlarda tiroit bezinin normal çalışıp çalışmadığını araştırmak lazım. Aslında, depresyon tanısı konan her olguda gözden kaçmış gizli bir hipotiroidinin olup olmadığını daha en başta araştırmak lazım. Çünkü istatistiklere göre erişkin nüfusun neredeyse %10’u gizli hipotiroidi probleminden muzdarip. Özellikle ileri yaşlardaki kadın hastalarda ortaya çıkan ve depresyonu çağrıştıran belirtiler olduğunda bu ihtimali dikkatle araştırmak gerekiyor. Çünkü bu yaşlardaki kadınlarda gizli hipotiroidi olasılığının %20’lerde olduğunu gösteren veriler var. Basit ve ucuz bir kan testi olan TSH ölçümü ise depresyon ve hipotiroidi ayrımını yapmak için yeterli. Uzmanlar, TSH değeri 3’ün üzerindeyse gizli hipotiroididen kuşkulanılması, özellikle 3,5’u geçiyorsa daha yoğun ve detaylı araştırmalar yapılması gerektiğini söylüyorlar. Uzun lafın kısası, depresyonun akla geldiği her durumda mutlaka gizli hipotiroidi ihtimali de düşünülmeli.

BİR UYARI

GİZLİ HİPOTİROİDİYE DİKKAT!

Tiroit bezi yetersizliği zaten sinsi bir sağlık sorunudur ama bazen beklenenden de hafif seyreder, tiroit hormonlarının üretiminde çok hafif bir düşüş olduğu için gözden kaçar. Doktorların “Sub-klinik hipotiroidi” olarak tanımladığı bu “gizli yetmezlik” kalp ritminde bozulmalar (atrial fibrilasyon), kolesterol değerlerinin yükselmeler, yorgunluk, bitkinlik, romatizmal ağrılar gibi hipotiroidiyi akla getirmeyen işaretlerle kendini gösterebilir. Bazen depresyonun veya bunama zannedilen bir bellek bozukluğunun, bazen de çözümlenemeyen bir kilo sorununun arkasından da yine “gizli hipotiroidi” çıkabilir. Eğer yukarıdaki sorunların bazıları sizde de varsa doktorunuzla görüşmenizde yarar var. Ucuz ve basit bir tanı yöntemi olan TSH testinin yapılması düşük aktiviteli bir tiroit hastalığının belirlenmesi yani “teşhis” için yeterlidir. TSH’nız 2,5-3,5 aralığında ise dikkatle izleyin. 3,5 ve üzerindeki değerlerde doktorunuzdan bilgi isteyin.

BİR SORU

FİBROKİSTLER NEDEN ÖNEMLİ?

Otuz yaşını deviren her üç kadından birini bekleyen yaygın bir sağlık sorunu var: Fibrokistik meme hastalığı. Eskiden kanser riski taşımadığı sanılan bu kistlerin potansiyel olarak tümöre dönüşebilme eğiliminde oldukları artık biliniyor. Fibrokistler kimi zaman yersiz endişelere, telaşlara yol açsalar da mutlaka ama mutlaka izlenmeleri gerekiyor. Eskiden, bu zararsız kistik yapılar kanser riski taşımadıkları düşünülerek takip edilmiyorlardı. Ama artık kanserli tümörlere dönüşebilme potansiyelleri olduğu biliniyor. Bu nedenle de dikkatle araştırılıp izlenmeleri gerekiyor. Kısacası, yeni teşhis edilen her fibrokisti ciddiye almak gerekiyor. Fibrokistler bazen mevcut bir meme kanserinin üstünü örtebiliyor ya da arka planda yatan bir kanseri gizleyebiliyor. İşte bu nedenle her ay düzenli olarak kendi kendinize elle yaptığınız –ya da yaptığınızı umduğum!– meme muayenesinde farklı bir kitle ile karşılaşırsanız ya da doktorunuz fibrokist olduğunu düşündüğü bir kitlenin varlığını tespit ederse, bunun meme kanseriyle ilişkili olup olmadığı mutlaka araştırılmalı. Fibrokistik meme hastalığı olduğu düşünülen kadınlar, gerekiyorsa ultrasonografi, mamografi gibi tarama teknolojileri ile incelenmeli, bu incelemeler sonunda hâlâ bir şüphe söz konusu ise biyopsi ile alınan doku örneği patolojik olarak da tetkik edilmelidir. Fibrokistik meme hastalığının nedeni tam olarak bilinmese de genetik, metabolik ve hormonal faktörlerin rol oynadığı düşünülüyor. Aşırı şekerli, unlu beslenmek, gazlı, kolalı içecekler, meşrubatlar, aşırı yağlı besinlerden oluşan sağlıksız sofralar ve buna eşlik eden hormonal dengesizlikler hastalığa davetiye çıkarıyor. Fazla kilolu, özellikle de insülin direnci olan beli geniş ve göbekli kadınlarda fibrokistik hastalığa daha sık rastlanıyor. Sağlıklı beslenip kilonuzu kontrol altında tutuyorsanız, diyetiniz bol miktarda sebze ve bakliyat içeriyorsa, antioksidanlardan yana zengin bir beslenme düzeniniz varsa fibrokistik meme hastalığına yakalanma riskiniz de azalıyor. Her genç kız ve kadının, bu hastalık konusunda bilgilenmesinde fayda var. Özellikle göğüslerinde büyüme hisseden, periyot günlerinde göğüslerinin ağrıdığından, şiştiğinden yakınanların daha da dikkatli olması gerekiyor. Ailesinde meme kanseri riski bulunanların ise fibrokistlerin kanserli bir tümöre dönüşme olasılığına karşı daha da tetikte olmaları lazım! Böyle bir sorundan kuşkulandığınızda, vakit kaybetmeden meme hastalıkları konusunda uzmanlaşmış bir merkez ya da meme cerrahından yardım almanızı öneriyorum.