ŞİMDİ MODA VERTİGO

Bazı sağlık sorunları zaman zaman beklenenden daha sık gündeme gelir. Gündemdeki yeri belirginleştikçe de sorun olması gerekenden daha sık hissedilir. Vertigo da bunlardan biridir. Başı dönen dönene! Sanırsınız memlekette “vertigo salgını” var... Peki, nedir bu işin aslı? Hızla büyüyen bu “vertigo hareketi” nin sebebi ne? Buyurun…

ÖN BİLGİ

DENGE ZOR İŞTİR

Hayatın her alanı gibi bedeni de dengede tutmak zor iştir. Öncelikle sağlam bir beyinle beyinciğimizin olması ve ikisinin de görevlerini aslanlar gibi yapması lazım. Bu arada kulaklarımızın da mühim –hatta en mühim- denge ayarlayıcısı oldukları unutulmamalı, dengede süreklilik için iç kulaktaki denge organının da işini tıkır tıkır yapması gerekiyor. Bitmedi! Gözlerimizin de sağlıklı olması şart. Arkasından da kas, kemik ve tendonlardan gelen pozisyon uyarılarının beyinde doğru yorumlanması mecburiyeti var. Son bir ilave daha: Denge süreçlerinin kusursuz işlemesi için kan basıncınızın da düzgün olması lazım. Tansiyondaki ani düşüş ve çıkışlar da dengenizi anında etkiliyor. Netice şu: Denge durumumuzu yöneten kocaman bir orkestraya sahibiz. Orkestranın uyum içinde çalışması, notaları birlikte yorumlayıp birlikte hayata geçirmesi çok mühim ve bir o kadar da zor bir iş.

BİR SORU

NEDEN BOZULUR?

Önce iyi bir haberle başlayalım: Dengemiz çoğu zaman önemsiz, sıradan şeylerle bozulur. Bir gece önce uykusuz mu kaldınız? Ertesi gün birkaç baş dönmesi atağı yaşamanız beklenebilir bir şeydir. İşinizde patronunuz, evinizde eşinizle mi tartıştınız? Bu durumda da denge sorunu yaşamanız her an mümkün olabilir. Bir gece önce dozu kaçırılan alkol, miktarı abartılan kahve, çay, şeker, tuz, gereksiz yere yutulan uyku ilaçları, alerji hapları da sabıkalı birer denge bozucudur. Ayrıca bazılarımızın son derece hassas bir baro metrik yapısı var, hava şartlarındaki minik değişimler, örneğin hafif bir lodos bile dengeyi bozabiliyor. Doktorlar bu durumlarda “vertigo” yerine “yalancı vertigo” tanımını kullanmayı tercih ediyor. Kısa bir bilgi daha: KBB uzmanları kendilerine vertigo yakınmasıyla gelenlerin önemli bir bölümünde depresyon ve benzeri ruhsal sorunlar olduğunu söylüyor, aklınızda olsun.

BİR BİLGİ

VERTİGO NEDEN KORKUTUCUDUR?

Ciddi bir vertigonuz varsa korkmanız normaldir. Normaldir zira “dünya etrafınızda dönüyor” veya “siz dünyanın etrafında dolanıp duruyor” gibi hissedersiniz. Bazıları durumlarını “yer sanki ayağımın altından kayıyor gibi oluyor” veya “başımı oynattığım anda gözlerim kararıyor, içim bulanıyor” şeklinde anlatmaya çalışır. Bu duyguların tamamı sinir bozucudur, ürkütücü ve endişe vericidir. Doktorlar vertigo sözcüğünü genelde daha ciddi ve dramatik baş dönmesi durumunu ifade ederken kullanırlar. Baş dönmesine kulak çınlaması, bulantı, kusma, ateş gibi işaretler de eşlik ediyorsa emin olun sizden daha çok korkarlar. Böyle bir durumda işi uzatmadan bir kulak-burun-boğaz (KBB) uzmanı ile temasa geçmenizde fayda var. Zira ciddi ve rahatsız edici vertigo ataklarının yüzde sekseninden fazlası kulakla ilgili sorunlardan kaynaklanıyor. Hastalık adı verip kafanızı karıştırmak istemiyorum ama en sık görülenini bir kenara not edin: Kristallerin oynaması!

BİR NOT

KRİSTALLER OYNAYINCA NE OLUR?

Vertigo nedenlerinin en sık görüleni iç kulaktaki denge kanallarının içine yerleşmiş yer çekimine duyarlı kristal partiküllerin yaramazlığıdır. Partiküller başın belirli pozisyonlarında yer değiştirdiklerinde dengeyi sağlayan küçük tüycüklerin üstüne yerleşiyor. Normalde sizin her baş hareketinizde sizinle birlikte hareket eden bu tüycükler –üstüne çöken kristaller nedeniyle- hareket edemez hale gelince dengenizi sağlayamayıp perişan oluyorsunuz. Buradaki en önemli ayrıntı, en tipik işaret; baş dönmesi ataklarının başın pozisyonu değiştiği anda ortaya çıkmasıdır. Başınız yaklaşık bir dakika aynı pozisyonda kaldığında baş dönmesi de kendiliğinden geçer ama hareket ettirdiğiniz anda yeniden tekrarlar. KBB uzmanları yer değiştiren mikrokristalleri teşhis edebilmek için bazı manevralar uyguluyorlar. Bu manevralarla hem teşhis kesinleşiyor, hem de problem tedavi oluyor.

BİR HAFTALIK HAFİFLEME PROGRAMI

5. GÜN

KAHVALTI

Yumurtalı ekmek (fırında)

1 adet yumurta, 1 çorba kaşığı lor peyniri, maydanoz ve kırmızı pul biberi karıştırın. Ekmek üzerine sürüp, fırınlayın)

¼ demet maydanoz (üzerine limon sıkın)            

ARA ÖĞÜN

1 çay bardağı nar (ayıklanmış)

2 bütün ceviz

ÖĞLE YEMEĞİ

Beyaz lahana salatası

200 g (1 su bardağı) yoğurt

ARA ÖĞÜN

1 çay bardağı laktozsuz süt

5-6 adet fındık

AKŞAM YEMEĞİ

1 kepçe çorba (tarhana)

200 g (1 el büyüklüğü) ızgara balık

ARA ÖĞÜN

1 kutu probiyotik yoğurt (sade)

*içine ½ çay kaşığı karabiber, ½ çay kaşığı zerdeçal ve 1 çay kaşığı zeytinyağı ekleyin.

6. GÜN

KAHVALTI

½ adet lavaş içine 1 köfte kadar dil peyniri koyarak tost yapın.

¼ demet maydanoz (üzerine limon sıkın)            

ARA ÖĞÜN

2-3 adet kuru erik                                             

5-6 adet badem

ÖĞLE YEMEĞİ

1 kepçe çorba (kabak çorbası)

1 kutu probiyotik yoğurt

3 adet ızgara köfte

ARA ÖĞÜN

2-3 adet kuru erik                                             

5-6 adet badem

AKŞAM YEMEĞİ

1 kepçe çorba (kabak çorbası)

1 kutu probiyotik yoğurt

3 adet ızgara köfte

ARA ÖĞÜN

2-3 adet kuru erik                                             

5-6 adet badem

Kabak çorbası tarif;

3 orta boy kabak,1 orta boy soğan, 2-3 diş sarımsak, yarım demet dereotunu doğrayın, 4 su bardağı su ile iyice pişirin. Üzerine 1 tatlı kaşığı pul biber ilave edin. Hazırlana çorba iki öğünlüktür.

7. GÜN

KAHVALTI

60 g (2 köfte kadar) dil peyniri

1 ince dilim hindi füme

1 ince dilim tam buğday ekmeği (25 g)

5 adet tuzsuz yeşil zeytin(suda bekletebilirsiniz).

¼ demet maydanoz (üzerine limon sıkın)            

ÖĞLE YEMEĞİ

Ispanak salatası

1 küçük kutu (80 g) ton balığı

ARA ÖĞÜN

100 g (1 küçük boy) elma

5-6 adet fındık veya badem

AKŞAM YEMEĞİ

1 kepçe rengarenk çorba

120 g (4 köfte kadar) ızgara tavuk göğüs

ARA ÖĞÜN

1 kutu probiyotik yoğurt

*içine ½ çay kaşığı karabiber , ½ çay kaşığı zerdeçal ve 1 çay kaşığı zeytinyağı ekleyin.

Rengârenk Çorba (2 kişilik)

1 küçük boy pancar, 1 orta boy havuç, 2 kayık dilim bal kabağı, 3 küçük domates. Tüm malzemeyi küp küp doğrayın, haşlayın. Püre kıvamına getirin. Üzerine 2 çorba kaşığı zeytinyağı ekleyin. Pul biber ve karabiber ile tatlandırın.