YAĞ SEÇİMİ NASIL YAPILACAK?

Zeytinyağı ve tereyağına öncelik veriyor, miktarı da abartmıyorsanız yağlardan fazla korkmamalısınız. Bitkisel ya da hayvansal olmaları fark etmiyor, doğal yağların hemen hepsi bilinçli kullanıldıkları takdirde sağlıklı ve faydalı. Bütün mesele yağ seçiminde de “doğal” davranıp “sıvı/katı” oranına ve “miktar” konusuna dikkat etmekten ibaret. Benim tavsiye şu: Günlük yağ tüketiminizin en çok dörtte üçü en az dörtte birini bitkisel (sıvı) yağlar oluşturmalı. Tercih de önce zeytinyağından yana kullanılmalı. Eğer imkânınız varsa zeytinyağı seçimi rafine olanlardan değil, soğuk sıkımlardan (sızma) yapılmalı. Zeytinyağı bitkisel yağların en değerlisi. Bu kesin. Ne var ki aynı zamanda en pahalısı. Bu nedenle çoğumuz (mecburen) ayçiçeği yağı ve diğer bitkisel yağlara yöneliyoruz. Burada da seçim dikkatle yapılmalı. Kaliteye dikkat edilmeli. İlk başta da belirttiğim gibi dikkat etmeniz gereken bir başka şey de miktar konusu. Sağlıklı diye zeytinyağını da kaşık kaşık tüketmenin bir âlemi yok! Onun da fazlası gereksiz hatta zararlı. En azından kilo aldırıyor. İkinci mühim ayrıntı ise sıvı kızartmalık yağların tekrar tekrar kullanılmaması. Kızartmalık yağlar tekrar tekrar ısınınca içlerinde kanserojen maddeler oluşuyor. Katı yağlara gelince… Yağ tercihinizin dörtte birini hayvansal yağlardan, öncelikle de tereyağından yana kullanabilirsiniz. Tereyağı en güvenli doğal katı yağdır. Üstelik o da zeytinyağı kadar olmasa da faydalıdır.  Özeti şu: En sağlıklı yağlar zeytinyağı ve tereyağı. Günlük yağ ihtiyacınız toplam kalori ihtiyacınızın yaklaşık %25-30’u. Yani ortalama üçte biri. Bunun dörtte biri tereyağından, dörtte üçü zeytinyağından temin edilmeli. Unutmayın! Bir gram yağ 9 kaloridir ve yağın fazlası vücudunuza kullanabileceğinden fazla enerji yükler. Mesela bir yemek kaşığı zeytinyağında yaklaşık 120 kalori var. Bu da iki dilim ekmeğin kalorisine eşit. Kaşık kaşık tereyağının da, bardak bardak zeytinyağının da faydası kadar zararı olabilir, dikkatli olun.

OKUYUCU SORUSU

BAĞIRSAKLARIM NEDEN TEMBEL?

Bağırsakların düzenli çalışması önemli bir konu. Sağlıklı birinin normalde günde bir veya iki kez bağırsaklarını rahatça boşaltabilmesi lazım. Seyrek olarak gün aşırı tuvalete çıkmak da kabul edilebiliyor ama doğrusu bu işi her gün düzenli olarak yapabilmek. Ne var ki vücut fonksiyonlarımızın pek çoğu gibi burada da ağırlığını giderek hissettiren bir sorun var: KABIZLIK! Bağırsaklarımızı eskisi kadar rahat boşaltamıyoruz ve bu önemli bir problem. En önemli nedense yeteri kadar posalı yiyecek tüketmememiz. Sebzelerden, meyveden, bakliyattan uzak bir beslenme tarzı geliştirmemiz. Ayrıca bağırsak bakteri dengesinin bozulması, yani probiyotik gücün azalması da önemli bir faktör. Hareketsizliğin de altını çizelim. Zira siz yeterince hareket etmezseniz bağırsaklarınız da tembelleşir, hareket edip içindekini boşaltmayı ihmal ediyor. Tabiî ki başka nedenler de sayılabilir ama temel sebepler bunlar. Peki, çözüm ne olmalı? Öncelikle su içmek ihmal edilmemeli. Bol ve sık su içilmeli. Probiyotikten zengin (yoğurt, ayran, kefir) beslenmeli. Probiyotik bakterileri beslemek için de sık ve bol turşu, mayalanmış besinler tüketilmeli. Ve tabiî ki yağ dengesi de iyi kurulmalı. Öğünlere mümkün olduğu kadar bol salata veya haşlanmış sebzeler (sebze yemekleri de olabilir) eklenmeli. Ayrıca yoğurdunuza, cacığınıza, salata ve çorbalarınıza öğütülmüş veya tam keten tohumu da ekleyebilirsiniz. Akşamları atıştıracağınız 2-3 siyah erik, 1-2 kuru incirin de ciddi bir destek sağlayabileceği aklınızda olsun. Bu arada kullandığınız ilaçları da gözden geçirmeyi unutmayın, ilaçların bazıları da kabızlık yapabiliyor.

UNUTMAYIN

UYKUNUN KALİTESİ DE ÖNEMLİ

Bilgi eksikliği sağlığın her alanında var. Örneğin çoğumuz 7-8 saatlik bir uykunun her şeyi çözebileceğini düşünüyoruz. Oysa tıpkı yemede içmede olduğu gibi uykuda da “kalite kavramı” çok önemli. Uykunun süresi tek başına sorunu çözmüyor, nasıl ve ne kalitede uyuduğunuz da mühim bir nokta. Örneğin uykunuz sık sık tuvalet ihtiyacı nedeniyle bölünüyorsa, gece boyunca uyku apnesi atakları yaşıyorsanız ya da ciddi bir horlama probleminiz varsa uyku süreniz on saat sürse de o uyku size yeterli dinlenme ve tamirat sağlanamıyor. Neticede siz ertesi güne yine yorgun, isteksiz, baş ağrısıyla başlayabiliyorsunuz veya gün boyu kafanızı toplayamıyorsunuz. Kısacası ne süre ile uyuduğunuz önemli ama uykunuzun kalitesine de dikkat etmeniz lazım.

BİR NOT

BEYİN BAĞIŞIKLIĞIN ANTRENÖRÜDÜR

Çoğumuz güçlü bir bağışıklığa sadece iyi beslenerek ulaşabileceğimizi düşünürüz. Proteinden zengin beslenmek, bedene ihtiyacı kadar vitamin, mineral yükleyebilmek de önemli ama “beden-beyin ilişkisi” de en az bunlar kadar mühim. Bağışıklık sistemi sürekli olarak beyinle alışveriş içinde. Eğer ruhsal yaşamınızda, duygusal dünyanızda bir şeyler yolunda gitmiyorsa bu sorunlu bağışıklık sistemine de yansıyor. Bu mesajları getirip götüren de yine bazı moleküller. Aklınızdan geçen her düşünce, sevinç, korku, endişe ya da beklentiler moleküller aracılığıyla bağışıklık sisteminize bir şekilde ulaşıyor. İşte bu nedenle güçlü bir bağışıklık için en az protein, vitamin ve mineraller kadar dingin ve keyifli, mutlu bir beyin de lazım. Yoğun streslerin, depresif duygusal süreçlerin, korku ve endişelerin bağışıklığın canına okumasının da nedeni aslında bu.

BİR TAVSİYE

LİMON KABUKLARINI ATMAYIN

Kabuğuyla birlikte yenmeyen meyveleri tabiî ki soyarak, kabuklarını iyice temizledikten sonra yemeniz doğru ama söz konusu “turunçgiller” olduğunda kabuklardan da faydalanmanız işe yarayabilir. Nedeni şu: Portakal, limon, greyfurt, mandalina fark etmiyor, turunçgillerin tümünün kabuk bölümü iltihapla mücadele eden güçlü flavanoidler içeriyor. Tanjeritin, nobiletin, naringin bunlardan sadece bazıları. Rendelenmiş turunçgil kabuklarını salatalarınıza, pastalarınıza, yoğurtlarınıza eklemeyi düşünebilirsiniz. Dikkat etmeniz gereken kabukları iyice yıkayıp temizlemek, dışındaki kimyasalları dikkatle uzaklaştırmak.

DENEYİN

NAR SUYU KÜRÜ

Nar bizim ülkemizin ve bu coğrafyanın en sağlıklı ve lezzetli meyvelerinden biri. Bilinen en güçlü iltihap baskılayıcı ve antioksidan doğal mucizelerin ilk sırasında hep o var. Özellikle taze sıkılmış nar suyunun pek çok kanserle, öncelikle de prostat kanseriyle mücadelede işe yarayabileceği birçok defalar gösterildi. Kahvaltıda yarım bardak nar suyu bir hafta-on günlük bir kür her zaman denenebilir. Ayrıca imkânı olanlar kürün süresini daha da uzatabilirler.

HATIRLATMA

ZERDEÇALDAN VAZGEÇMEYİN

Zerdeçal iltihaplarla mücadeleden kanseri önlemeye, kemik ve eklem bütünlüğünü desteklemeden damarları korumaya kadar pek çok alanda işe yarıyor. Belki de bu nedenle bu güçlü baharatı çok fazla tüketen Hintlilerde (batılılara kıyasla) meme kanserine 5, akciğer kanserine 8, kolon kanserine 9, böbrek kanserine 10 kat daha az rastlanıyor. Oysa bu insanlar çevre kirliliği ve bilgisizlik nedeniyle muhtemelen daha çok kanserojen maddeye de maruz kalmak durumundalar. Ama buna rağmen kansere daha seyrek yakalanıyorlar. Zerdeçalın bu etkisini hangi yolla sağladığı açık ve net değil, batı tıbbı tarafından yıllardır araştırılıyor. Araştırmaların en yoğun olarak sürdürüldüğü merkezlerin başında ise dünyanın bir numaralı kanser merkezi olarak gösterilen M.D. Anderson Kanser Hastanesi var.

AKLINIZDA OLSUN

DİYABET KALBİ HASTA EDİYOR

Şeker hastalığı ile kalp damar hastalığı arasında güçlü bir bağlantı var. Örneğin bir şeker hastasının kalp krizi geçirme riski diyabeti olmayan birine göre iki ila dört kat daha fazla. Diğer taraftan risk daha şeker hastalığı ortaya çıkmadan yani “prediyabet, gizli şeker”  aşamasında başlıyor. Kısacası kalp riski söz konusu olduğunda gizli şekerle şeker hastalığı arasında ciddi bir fark yok. Şekeriniz 100’ün üzerine çıktığı andan itibaren tehlike büyük. Bel çevresi geniş olanlarda ise “diyabet-kalp krizi riski” ilişkisi daha da açık ve net. Bel çevresi 100 cm.yi geçen erkekler ve 90 cm.yi geçen kadınlar kan şekerlerini dikkatle izlemeliler. Özellikle de kadınlar. Çünkü diyabet-kalp krizi riski söz konusu olduğunda kadınlar daha da öne çıkıyor.