KARACİĞERİN DOSTLARI, DÜŞMANLARI

Bedenimizdeki her organ, her doku, her hücre önemli. Hepsine saygılı olmak, hepsine itina etmek, her birinin “kıymetini bilmek” zorundayız. Ama yine de bazıları şu veya bu nedenle öne çıkabiliyor ve bizim onlara daha çok özen göstermemiz gerekiyor. İtinayı, hassasiyeti, iyi bakımı en çok hak eden organların ilk sıralarında karaciğer hep var. Çünkü metabolizmamızın idare merkezi o. Toksinlerin temizlenme istasyonu, protein, yağ ve karbonhidratların metabolik şefi, bağışıklık gücünün en önemli askeri de yine o. Bitmedi, gereğinde kemik iliğinin görevlerini bile üstlenmeye hazır olan olağanüstü bir gizli yeteneğe sahip olan da yine bu sessiz kahraman. İşte bu nedenle onun dostlarını da, düşmanlarını da iyi bilip iyi tanımamız şart. Hazırsanız, buyurun…

DOSTLARI

• Enginar: Bilinen en güçlü karaciğer dostlarının başında geliyor. Posadan zengin yapısı, detoks gücü ve karaciğeri koruyan yoğun sinarin içeriği sayesinde karaciğere destek üstüne destek veriyor. Bizim mutfağımızın da baş tacı lezzetlerden biri. Ne var ki ondan doğru faydalandığımızı söylemek güç. Bu harika sebzeden layığı ile yararlanmak için sadece enginarın göbeğinden hazırlanan “zeytinyağlı enginarı” sık sık yemeniz kâfi gelmiyor. Zira enginarın sinarin yükü daha ziyade yaprak kısımlarında bulunuyor. İşte bu nedenle bu harika sebzeden layığıyla yararlanmak istiyorsanız yaprak kısımlarını daha fazla tüketeceksiniz. Yaprak kısımları ayrıca daha fazla posa, daha çok vitamin ve mineral ihtiva ettiği için de faydalı. İster zeytinyağlı yapın, ister haşlayın –hatta haşladığınız suyu bile için- enginardan daha sık ve bol faydalanmanın bir yolunu bulun.
• Kuşkonmaz: Bizim mutfağımızın biraz yabancısı olsa da karaciğerin en sadık dostlarından biri de kuşkonmazdır. Özellikle mevsiminde –ilkbahara girerken- diyetinize daha çok kuşkonmaz eklemenizi öneriyorum. Nasıl mı pişireceksiniz? Zeytinyağlısı, salatası, haşlanmışı her türlüsü harikadır.
• Karnabahar: Karaciğerin mühim dostlarından biri de kolin isimli doğal maddedir. Kolinden zengin sebzelerin başında da karnabahar gelir. Karaciğerinize bayram yaptırmak istiyorsanız daha sık ve bol karnabahar tüketin.
• Yumurta: Yumurta da mühim karaciğer dostlarından biri. Özellikle zengin lesitin ve kolin içeriği onu rahatlıkla “karaciğer dostu” yapıveriyor.
• Pancar, turp: Bu ikiliyi de bir kenara not edin. Turpun da beyazından çok morunu, siyahını, yani renklilerini tercih edin.
• Yer fıstığı ve ay çekirdeği: Atıştırmalık aklınıza geldiğinde karaciğerinizi düşünüyorsanız bu ikiliye öncelik verin. Zira ikisi de bol miktarda kolin içeriyor.
• Silimarin: Meryemana bitkisinin içinde bulunan bir madde. Mükemmel bir karaciğer dostu. Bu bitkiden elde edilen destekler esas olarak bu maddeyi, yani silimarini ihtiva ediyor. Saf olarak faydalanmak (günde 140-280 mg) bence en doğru olanı.

DÜŞMANLARI

• Alkol: Detaya girmeye gerek yok, karaciğerinizin canına okumak istiyorsanız alkol kullanın!
• Fruktoz: Aşırı miktarda fruktoz yüklenmek karaciğeri yağlandırıyor. Fruktozun en çok bulunduğu besinlerin başında da meyveler değil, paketlenmiş tatlı atıştırmalıklar (bisküviler, gofretler, şekerlemeler), fırın pastane ürünleri, tatlıcı zincirlerinin ürettiği baklava, kadayıf vb. tatlı mamuller geliyor. Hatta son yıllarda arıları bile fruktozla besleyip sahte bal ürettiler. Güzelim doğal reçellere de fruktoz eklediler.
• Reçelin, balın, pekmezin fazlası da karaciğeri fruktoza boğarak yağlandırıyor.
• İlaçlar: İlaçların en az yarısı karaciğerde metabolize ediliyor ve yine bunların en az yarısı karaciğerde işlemden geçerken hasar oluşturuyor.
• Fazla kiloluluk da karaciğerin en önemli düşmanlarından biri. Özellikle göbeklenmek karaciğer yağlanmasının vazgeçilmez arkadaşı.
• Hareketsizlik de karaciğer için önemli bir olumsuzluk faktörü.
• Aşırı meyve yemek de gereğinden fazla meyve suyu tüketmek de karaciğere zarar veriyor, aklınızda olsun.

OKUR SORUSU

BÖBREK KİSTİ TEHLİKELİ Mİ?

Böbreklerde basit kistlere çok sık rastlanır. Bugün artık kistler, ultrasonografi gibi kolay ve güçlü teşhis teknolojilerinin yaygınlaşması nedeniyle çok daha erken teşhis edilebiliyor. Eğer 50 yaşın üstündeyseniz iyi huylu bir böbrek kistinden muzdarip olma ihtimaliniz neredeyse %50 civarında. Yaş ilerledikçe böbrek kistleriyle karşılaşma olasılığı da artıyor. Basit kistler çoğu zaman ciddi bir sağlık problemine yol açmasa da, son karar bir üroloji uzmanının olmalı.

MEME KANSERİ

BU İŞARETLER ÖNEMLİ

Meme tümörlerinin ilk belirtileri şunlar:

• İki meme arasındaki simetrinin bozulması

• Memede elle bir sertlik ya da kitle hissetmek

• Meme başında ya da meme cildinde içe doğru çekilmenin meydana gelmesi

• Meme cildinde portakal kabuğuna benzer görünüm oluşması

• Meme başında şekil ya da yön değişikliğinin gözlenmesi

• Memede alışılmadık bir şişlik ve büyüme

• Meme başından pembe- kırmızı renkli akıntının gelmesi

• Koltuk altında sertlik ya da şişlik

İLK İŞARETLER

OKUR SORUSU

PAP SMEAR TESTİ NEDEN ÖNEMLİ?

Kadınları tehdit eden kanserlerin başında rahim ağzı kanseri geliyordu. Rutin bir tarama testi haline gelen bu mühim test sayesinde rahim ağzı kanserinde büyük mesafeler alındı. Her kadın senede bir defa düzenli olarak bir “kadın doğum uzmanına giderek” bu basit testi yaptırmalı. Pap Smear testi geçekten de son derece kolay, pratik bir test. Ucunda pamuk olan çubuk sürtülerek rahim ağzından hücre örneği alınıyor. Alınan hücrelerin içinde kanserli olan ya da kansere eğilimi olan hücreler olup olmadığı inceleniyor. Bu testi ilk cinsel ilişkiye girdikten üç yıl sonra yaptırmaya başlamak ve düzenli olarak her sene yaptırmak gerekiyor. Eğer üç yıl arka arkaya yapılan testler normal çıktıysa, bundan sonra her sene yerine 2-3 senede bir yaptırmanız yeterli. Rahim ağzı kanseri için kanda HPV virüsleri için de bir tarama testi olduğu aklınızda olsun. Söz konusu bu kanser olduğunda özellikle genital bölgesinde yarası ya da siğili olanlar risk grubundalar. Ayrıca, akınızda olsun kanama ve/veya kanlı bir genital akıntı da rahim ağzı kanserinin ilk belirtilerindendir.

NOT ALIN

KOLON KANSERİNİN İLK İŞARETLERİ

• Bağırsak alışkanlıklarının değişmesi, özellikle kabızlık şikâyetinin giderek sıklaşması

• Sık tuvalete gitme ihtiyacı

• Dışkının kalem gibi incelmesi

• Karında ağrı ve şişkinlik

• İzah edilemeyen kansızlık, kilo kaybı ve halsizlik

DİKKAT

MİDE KANSERİNDEN KORUNMAK İÇİN…

• Helikobakter pilori enfeksiyonu mide kanserine zemin hazırlayabiliyor. Eğer bu bakteri sizde de teşhis edildiyse tedavi olmayı ihmal etmeyin.
• Fazla tuzlu yiyeceklerin çok tüketilmesi önemli bir tehdit. Gıdalarda tuz oranı yükseldikçe mide kanserine yakalanma ihtimali de artıyor. Turşuları, salamura yiyecekleri lütfen abartmayın!
• Tekrar tekrar kullanılan kızartmalık yağlara ve bu yağlarla hazırlanan kızartmalara dikkat!
• Eğer mide kanserine yakalanma riskinizi azaltmak istiyorsanız alkol, sigara ve purodan uzak durun.
• Hızlı yemek de mühim bir risk faktörü.
• Çok sıcak şeyler yiyip içmek de tehlikeli bir alışkanlık
• Tütsülenmiş besinlerin fazlaca tüketimi de mide kanserine yol açabiliyor.
• Sosis, salam gibi nitrat eklenen besinlerden de uzak durmalısınız.